نکاتی چند در مورد دوربین تفنگی

سلام
مطلب زیر رو از مجله شکار و طبیعت شماره نود (بهمن و اسفند 84) نوشته سرهنگ داریوش آزادی براتون انتخاب کردم امیدوارم مفید باشه .

در تماسها یی که بعضا با دوستان شکارچی ام داشت ام و یا شاهد مکالمه آنان بود ه ‏ام، متوجه شده ام بعضی ازپیتکسوتان، درباره ‏دوربین تنفگ گلوله زنی و مهمات مربوطه برداشتها یی دارند که در مواردی بر پایه علمی استوار نیست. چون اظهار نظر این پیشکسوتان در شکل گیری تفکر شکارچیان جوان موثر است، ممکن است یک برداشت نادرست آنان، هنگامی که در شکارگاهها و سایر محافل شکارچیان به کرات بازگو شود ، نهایتأ و درگذشت ایام به یک باور راسخ تبدیل گردد. در این زمینه، در نظر دارم چند نکته را در این فرصت و فرصتهای
‏دیگر مطر ح کرده ‏و در حد توان، نکات مبهم را روشن سازم.

‏نکته اول: دوربین تفنگی متغیر بهتر است یا ثابت؟ و آیا در تفنگ مجهز به دوربین متغیر، پس از صفر کردن (تنظیم) تفنگ با یک

‏درجه معین، چنانکه بزرگنمای دوربین را نقطه اصابت گلوله تغییر دهیم، نقطه اصابت گلوله تغییر می کند؟

‏بخش اول این پرسش، پاسخ قطعی و ثابتی ندارد. برای پاسخگو یی درست، باید کاربرد احتمالی دوربین تفنگی مورد توجه قرار گیرد . برای شکار در مناطق جنگلی و پوشیده ‏، صرفنظر ازگونه شکار، یقینأ دوربین تفنگی متغیر مناسب است. اما بایستی ‏توجه داشت که برای شکار در مناطق جنگلی و یا با پوشش گیاهی انبوه، دوربین متغیر بایستی ،یک قوه ‏تا چهار قوه 1x-4x باشد و دوربین های قویتر مانند 2x-7x & 3x-9x & 4x-12x و غیره ‏به هیچ وجه کار ساز و مفید نیستد. حال که دوربین تفنگی متغیر 1x-4x را برای مناطق پوشیده ‏پیشنهاد کردپم، ابتدا باید بدانپم که به دلایل فنی، درجه بزرگنمایی دوربین های متغیر، از هر حداقلی که شروع شود حداکثر بزرگنمایی آنها نمی تواند بیش از 3 ‏برابر حداقل آن باشد. به همین دلیل دوربین های متغیر استاندارد عبارتند از3x-9x & 4x-12x & 6x-18x ‏و همانند اینها. پس دوربین 1x-4x نمی تواند تولید شود و از طرفی دوربین 1x که اصلأ بزگنمای ندارد تا دوربین به حساب بیاید. پس دوربین 1x معنی ندارد. بنابراین 1x در واقع تقریبا 1.3x است و این رقم هنگامی که 3 ‏برابر شود3.9x می شود یعنی در واقع به عدد چهار نزدیک می شود . حال برای ایجاد امکان انتخاب بیشتر روی گردونه تغییربزگنمایی ‏دوربین اعداد 4~ا را قرار می دهند که در واقع هیچ یک از این شماره ها نمایانگر درجه واقعی بزگنما یی دوربین نیستند. این امر در مورد دوربین های 2x-7x & 3x-10x ومشابه آنها نیزصادق است. یعنی 2x در واقع 2.3x ‏و2x نیزدر این مورد 3.3x است. گفتیم که برای شکار در مناطق جنگلی و بیشه زار چه منظور شکار حیوانات بی خطر مانند گوزن و شوکا و همانند اینها باشد و چه شکار از گونه های خطرناک چون گرازو خرس و پلنگ و شیر وببر و فیل و اسب آبی و گاو وحشی باشد بهترین دوربین متغیر ، دوربین 1x-4x است که به هنگام شکار درجه بزرگنمایی این دوربین باید
‏روی درجه 1x باشد و فقط در مواقعی که می بایستی به مسافت 120 ‏~ 00 ‏ا متری تیر اندازی شود چنانکه فرصت باشد از درجه های بزگنما یی بالاتر می توان استفاده کرد . بایستی توجه داشت که در تیراندازی به مسافات 150 ‏~ 00 ‏ا متری نیز به بزرگنمایی بیش از4x ‏به هیچ وجه نیازی نیست. به علاوه شایسته است بدانپم که هر قدر درجه بزرگنمایی یک دوربین را بالاتر ببریم محدوده دید آن کوچکتر می شود و در نتیجه یافتن هدف با آن مشکل تر می گردد. بنابراین استفاده از درجات بزرگنمایی بالا، به ویژه در مسافات نزدیک، نه نتها کمکی به دقت تیر نمی کند، بلکه یافتن هدف را بسیار مشکل و در برخی موارد، ناممکن می سازد.
‏پس اگر در یک شکارگاه پوشیده به شکار می پردازپم، یک دوربین تفنگی ثابت در بیشتر موارد، کارایی لازم را ندارد. حال اگر شکار از گونه های بی خطر باشد ، استفاده از دوربین تفنگی ثابت، ولو با بزرگنمایی 2.5x ‏ یا 4x ‏ ، نتیجه ای جز اتلاف وقت، انرژی و هزینه در بر ندارد. لیکن اگر شکار از گونه های خطرناک بوده و به ویژه زخمی باشد وبه ناگاه، از درون تیغ زار، بیشه یا جنگلی انبوه و از فاصله نز یک، به شکارچی حمله کند، نتها دوربین تفنگی مناسب، دوربین 1x خواهد بود. البته دوربین 1x ثابت، جوابگوی همه موقعیتهای شکار در مناطق بوشیده نخواهد بود بنابراین دوربین کا 1x-4x بهترین انتخاب برای شکار در مناطق پوشیده است. در شکار حیوانات خطرناک، شکارچی باید در وهله اول، دوربین متغیر را روی درجه 1x قرار دهد و قبل از شروع به شکار، با دوربین و تفنگ مورد استفاده کاملا تمرین کرد ه و ورزیدگی کافی داشته باشد. اگر شکارچی با دوربین 1x تمرین کافی کرده باشد، این دستگاه نشانه روی یکی از سریع ترین و دقیق ترین دستگاه های نشانه روی خوا هد بود. لیکن اگر تمرین کافی نشده باشد، بهتر است از شکاف درجه و مگسک استفاده شود . شکارچیان حرفه ای آفریقا که در شکار حیوانات خطر ناک، توریستهای خارجی را همراهی و در مواقع بروز خطر از آنها حمایت میکنند به روی تفنگهای دو لول، کالیبر سنگین پر قدرت خود،معمولا دوربین نمی گذارند ودرعوض، شکاف درجه ومگسک بزرگتر ازحد معمول روی آنها نصب می کنند. البته دلیل این کار آن است که شکارچیان حرفه ای مزبور هیچگاه به مسافات بیش از 10-25 متری شلیک نمی کنند و در این مسافت کوتاه ، شکاف درجه ومگسک کافی است.خاصیت دیگر شکاف درجه و مگسک برای این شکارچیان حرفه ای آسان بودن حمل و نگهداری تفنگ است و ضمنا مادام که شکاف درجه و مگسک در جای خو باقی باشد، تفنگ از تنظیم خارج نشده است و می توان روی آن حساب کرد . حال آنکه اگر تفنگ آنان مجهز به دوربین بوده و تنظیم آن به هم خورده باشد، به احتمال قوی در زمان حیات خود هیچگاه ‏متوجه این موضوع نخواهند شد.

‏
اما دوربین تفنگی متغیر با بزرگنمایی بالاتر از چهار قوه برای کاربردهای دیگری همچون شکارهای کوهی قابل استفاده خواهد بود . در شکار کوه که اغلب در ارتفاعات فاقد پوششی گیاهی انبوه صورت می پذیرد ، شکارچی ممکن است بسته به موقعیت، از مسافت بسیار نزدیک (حدود50 ‏متری) تا مسافات دور (حدود500 ‏متری) به شکار تیراندازی کند. البته برای تیراندازی به چنین مسافت دوری باید از تفنگهای دور زن با خط سیر کشیده استفاده شود. کالیبرهای مگنوم 6.5 تا هشت میلیمتری و کالیبرهای بلافاصله زیر کالیبرهای ماگنوم مانند 270 ‏وینچستر 6.5*57 ماو زر
308 ‏وینچستر، 30-60 ‏ و کالیبرهای همتراز آنها را هم می توان به دوربین های متغیر مجهز کرد . لیکن باید توجه داشت که دوربین های 2x-7x ویا حداکثر 3x-9x برای تیراندازی به انواع شکارهای کوهی کاملا کافی است و نصب دوربین های قویتر قابل توجیه نیست. از دوربین های با بزرگنمایی بالاتر تنها در مسابقات تیر اندازی با تفنگهای دوربین دار باید استفاده کرد . دوربین های متغیر، بدون استثناء دارای پدیده پارالاکس هستند، لیکن وجود پارالاکس در دوربین های تفنگی متغیر چیزی نیست که مایه نگرانی باشد، زیرا خطای باصره ناشی از پارالاکس به حدی ناچیز است که در تیراندازی به شکار کاملا بی تاثیر است. پارالاکس تنها در شلیک به هدف در مسابقات تیراندازی با تفنگ دوربین دارکه مستلزم به دقت بسیار بالای است، می تواند به گونه ای جدی مطرح باشد. علاوه بر امتیازاتی که تاکنون برای دوربین تفنگی متغیر برشمردیم، مهمترین ویژگی یک دوربین تفنگی متغیر این است که با تغییر درجه بزرگنمایی، نقطه اصابت گلوله به هیچ وجه، کوچکترین تغییری نکند و گرنه آن دوربین فقط به درد دور انداختن می خورد و بس. اگر بنا بود حتی دوربین های متغیر ارزان قیمت هم با تغییر بزرگنمایی ، از تنظیم خادج شوند، امروز حتی یک دوربین متغیر هم در بازار وجو نداشت. در ابتدای امر که دوربین های متغیر ساخته شد، بعلاوه دوربین با بالا بردن بزرگنمایی ضخیم تر می شد و این امر باعث اخلال در تیر اندازی می گردید. بنابراین سازندگان دوربین سریعا در رفع این مشکل تلاش کرده و آن را برطرف نمودند. در دوربین های کنونی، با تغییر بزرگنمایی دوربین، فقط بزرگنمایی تغییر می کند وبس. اما با همه امتیازاتی که برای دوربین های متغیر برشمردیم، همانگونه که در کتاب - فنون تیر اندازی در شکار- هم عنوان کرده ام، دوربین تفنگی چهار قوه ثابت برای شکار در مناطق و شکارگاههای کوهستانی ایران، دوربین شکاری کاملا مناسبی است به ویژه آنکه کالیبرهای متداول و معمول شکارچیان ایرانی، عبارتنا از 233 ‏وینچستر، 6.5*57 ‏، 270 ‏وینچستر، 280 ‏رمینگتون، 7*57 ‏وینچستر و کالیبرهای هم تراز اینها.
‏با عنایت به اینکه با دوربین 4x ‏ ثابت، تیرانداز می تواند به راحتی از مسافت 20 ‏- 30 ‏متری تا مسافت 300 ‏~ 250 ‏متری و حتی دورتر، شکار را در دوربین بیابد، ببیند و بزند و مسافت معقول برای تیراندازی با کالیبرهای متداول و رایج در ایران نیز حداکثر همین مسافت 300 ‏~ 250 ‏متری است. بنابراین دوربین 4 قوه ثابت، دوربین تفنگی بسیار مناسبی است. حسن دیگر دوربین 4x ‏ ثابت این است که چون میزان بزرگنمایی آن ثابت و کافی است، تیرانداز پس از مدتی تمرین، می تواند به وسیله آن، مسافت تا هدف را دقیقتر از چشم غیر مسلح یا دوربین متغیر تخمین بزند.
‏نکته قابل ذکر این است که تحولات فنی و اختراعات جدید به حدی سریع است که تصور آن نیز مشکل می باشد. شاید بتوان گفت که تعداد اختراعات به ثبت رسیده و در دو دهه اخیر، بیش از تعداد اختراعات دو سه قرن گذشته است.حدود 3 ‏- 2 ‏هفته قبل، دوربین ها 3x-12x ‏ ساخت کارخانه زایس را در دست شکارچیان خارجی که به ایران آمده بودند، مشاهده کردم. یعنی اختلاف حداقل قوه تا حداکثر قوه در این دوربین ها، برخلاف محدودیت 3 ‏برابر، چهار برابر بود . شکارچیان صاحب این دوربین ها علت این اختلاف را نمی دانستند. من هم حدس یا توضیح دقیقی در این زمینه نمی توانم ارائه کنم. شاید کارخانه زایس، سد غیر قابل عبور 3 ‏برابر اختلاف بین حداقل و حداکثر دوربین های تفنگی متغیر را شکسته باشد. اگر ازخوانندگان محترم افرادی در این زبینه اطلاعی دارند، لطفا در اختیار ما خوانندگان قرار دهند.